Sport Centar

Hoće li se ponoviti historija: Mit o “Danskom dinamitu” rođen je na Wembleyu

Engleska protiv Danske, večeras se na Wembleyu igra druga polufinalna utakmica Europskog prvenstva. Engleska favorit, Danska autsajder, sve toliko podsjeća na utakmicu istih rivala na istom mjestu prije 38 godina. Hoće li se historija ponoviti… Prije nego se prisjetimo legendarne utakmice na Wembleyu 1983. godine, prođimo kroz zanimljivu historiju danskog reprezentativnog fudbala.

Hoće li se ponoviti historija: Mit o “Danskom dinamitu” rođen je na Wembleyu

Engleska protiv Danske, večeras se na Wembleyu igra druga polufinalna utakmica Europskog prvenstva. Engleska favorit, Danska autsajder, sve toliko podsjeća na utakmicu istih rivala na istom mjestu prije 38 godina. Hoće li se historija ponoviti… Prije nego se prisjetimo legendarne utakmice na Wembleyu 1983. godine, prođimo kroz zanimljivu historiju danskog reprezentativnog fudbala.

Iako je Danska bila prilično istaknuta u doba prije nego će FIFA 1930. raspisati Svjetsko prvenstvo, međunarodni uspjeh godinama će im izmicati na Mundijalu. Uprkos proizvodnji izvanrednih fudbalskih talenata, Danski fudbalski savez (Dansk Boldspil-Union DBU) decenijama je limitirao nacionalni tim samo na prijateljske utakmice i regionalni turnir – Nordijsko prvenstvo – od oktobra 1920. do juna 1948.

Kada je DBU postao ambiciozniji, poslao je je reprezentaciju na Olimpijske igre 1948. godine, gdje je ostvaren izvanredan uspjeh – bronzana medalja nakon pobjeda na Italijom i Velikom Britanijom, identičnim rezultatom 5:3. No, prvi poslijeratni olimpijski turnir i nije bio pretjerano jak, za razliku od fudbalskog takmičenja na Olimpijskim igrama četiri godine kasnije u Helsinkiju.

Na turniru 1952. godine, koji nije bio ništa slabiji od Mundijala, Danci su ispali u četvrtfinalu od vjerovatno najbolje jugoslovenske reprezentacije svih vremena (Beara, Stanković, Crnković, Čajkovski, Horvat, Boškov, Ognjanov, Mitić, Vukas, Bobek, Zebec), pogađate već, rezultatom 3:5. U finalu je legendarna mađarska “Laka konjica” nadmašila Plave 2:0 golovima Ferenca Puskása i Zoltána Czibora, a olimpijskim fudbalski turnir više nikad neće tako jak i cijenjen kao u Helsinkiju.

Vjerovatno zato ni srebrena medalja reprezentacije Danske na Olimpijskim igrama u Rimu 1960. godine nije pretjerano cijenjena i slavljena. Ponovo su “De rød-hvide” (Crveno-bijeli) stradali od Jugoslavije (1:3) u finalu, a odlični nastupi u Rimu omogućili su veliku karijeru Haraldu Nielsenu. On će postati prva internacionalna zvijezda danskog fudbala, najbolji igrač šampionske generacije Bologne i “Capocannoniere” (najbolji strijelac Serije A) u sezoni 1963-64.

Zanimljivo da je, uprkos činjenici da je tokom ’60-ih bio jedan od najboljih evropskih napadača, Nielsen još 1960. završio reprezentativnu karijeru!? Naime, fudbal u Danskoj bio je amaterski, što je većinu najboljih igrača natjeralo da presele u inostranstvo. Zaradili bi pristojan novac, ali u isto vrijeme došli pod “sankcije” DBU-a koji je provodio pravilo o zabrani poziva profesionalaca u nacionalni tim.

Uprkos orijentaciji na amatere, uslijedio je još jedan zapažen nastup na Kupu europskih nacija 1964. godine, na kojem je Danska završila na četvrtom mjestu. Međutim, bilo je to vrijeme kada je Kup nacija bio drugorazredno takmičenje na kojem, recimo, nije učestvovala SR Njemačka. Koliko je vjerodostojan uspjeh Danske, pokazuje spisak protivnika koje su eliminisali na putu do plasmana na završni turnir u Španiji. Naime, Danci su pobijedili Maltu, Albaniju, te u četvrfinalu nakon drame u tri utakmice Luksemburg…

U maju 1971. je DBU konačno ukinuo strogo pravilo zabrane nastupa profesionalcima u nacionalnom timu, priznavši da je promjena potrebna kako bi se stvorio konkurentni tim. U februaru 1978. godine, kada je DBU također odlučio dopustiti uvođenje profesionalnog fudbala u Danskoj ligi, istovremeno je otvoren put reprezentaciji da potpiše svoje prvo sponzorstvo s poznatom danskom pivovarom Carlsberg.

Jak sponzor omogućilo je DBU-u da u julu 1979. zaposli Nijemca Seppa Pionteka kao prvog profesionalnog selektora reprezentacije. Nešto ranije je Harald Nielsen dobio nasljednika. Allan Simonsen je ’70-ih bio golgeter Borussije Mönchengladbach, superzvijezda Bundeslige, osvajač priznanja za najboljeg fudbalera Europe 1977. godine. I ono najvažnije: Za razliku od Nielsena, Simonsen je u najboljim godinama mogao igrati za reprezentaciju Danske.

U kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo u Španiji 1982. je Piontek je sklopio odličan tim čije su zvijezde, pored Simonsena, bili Søren Lerby, Jasper Olsen, Morten Olsen, Preben Elkjær Larsen, Frank Arnesen… No, velike ambicije “De rød-hvidea” skresali su nesretni porazi od Grčke (0:1) u Kopenhagenu i Jugoslavije (1:2) u Ljubljani, pa je impresivna pobjeda nad Italijom (3:1) na “Idrætsparku” bila dovoljna samo za treće mjesto u kvalifikacionoj grupi, iza Plavih i Azzurra.

Kada se u kvalifikacijama za naredno veliko takmičenje, Evropsko prvenstvo 1984. u Francuskoj, selekcija Seppa Pionteka našla u četvrtom šeširu, sve kontinenalne selekcije željele su izbjeći dansku “tempiranu bombu”. Sreće nisu imali Engleska, Mađarska, Grčka i Luksemburg, koje je žrijeb u Grupi 3 spojio s ekipom sa sjevera Evrope. Ipak, u kolijevci fudbala po običaju su bili prepotentni: “Engleska je u laganoj ulici. Nismo mogli dobiti lakšu grupu”, pisao je Express, a odlazeći selektor Ron Greenwood dodao da se “ne može sakriti činjenicu da je ovo vrlo dobra grupa za nas”.

Start kvalifikacija donio je duel dvije najbolje ekipe: Danska i Engleska odigrale su dramatičnu utakmicu u Kopenhagenu: Gordi Albion je dva puta vodio golovima Trevora Francisa, Danci stizali preko Allana Hansena i Jaspera Olsena za konačnih 2:2. Iako je domaćin tek u 89. minuti spasio bod, po ocjeni svih Englezi su odlično prošli. Imali su dosta sreće i sjajnog Petera Shiltona na golu.

“Bila bi to travestija pravde da smo pobijedili. Oni su bili bolji tim”, rekao je novoimenovani engleski selektor Bobby Robson, dok se na Ostrvu pisalo kako su svi podcijenili Dansku koja je, uostalom, samo godinu dana ranije pobijedila budućeg svjetskog prvaka Italiju. U nastavku kvalifikacija Englezi nisu mogli probity grčki bunker na Wembleyu (0:0), dok su Danci upisali tri pobjede (Luksemburg u gostima, Grčka i Mađarska na domaćem terenu).

Došao je trenutak za meč odluke: Engleska – Danska na Wembleyu, 21. septembra 1983. U okviru pripremu za “majstoricu” u Londonu, Danci su dvije sedmice ranije demontirali Francusku (3:1), tada možda ponajbolju evropsku reprezentaciju, u prijateljskom susretu u Kopenhagenu.

Danske reprezentativce nimalo nije impresionirao ambijent – 82.050 gledalaca na Wembleyu. Samo što je počela utakmica, tada 19-godišnji Michael Laudrup pobjegao je engleskoj odbrani, zaobišao Shiltona, ali pogodio samo vanjski dio mreže. Bio je to uvod u sjajnu igru Danaca. Englezi nisu mogli povezati konce jer su puleni Seppa Pionteka dominirali terenom.

Bolja igra gostiju nagrađena je pogotkom u 37. minuti. Phil Neal, legendarni desni bek Liverpoola, igrao je rukom u svom kaznenom prostoru, a belgijski sudija Alexis Ponnet pokazao na bijelu tačku. Odgovornost je preuzeo Allan Simonsen, poslao Shiltona u jednu, loptu u drugu stranu za 0:1.

Ni u nastavku Englezi nisu mogli povezati konce, njihove napade lagano je odbijala danska odbrana. Tek u finišu je rezervista Luther Blissett imao šansu za izjednačenje, ali je njegov udarac odbranio golman Ole Kjær, jedan od rijetkih danskih reprezentativaca koji je fudbalski kruh tokom čitave karijere zarađivao u domovini.
Kada je Ponnet odsvirao kraj, počelo je veliko slavlje danskih fudbalera i 10-ak hiljada njihovih navijača na Wembleyu. Bila je to najveća dotadašnja pobjeda danskog fudbala, trijumf kojim su odškrinuta vrata završnice Evropskog prvenstva u Francuskoj.

Do kraja kvalifikacija su puleni Seppa Pionteka poraženi u Budimpešti (0:1), ali je trijumf nad Grčkom (2:0) u Atini 16. novembra 1983. riješio sve dileme. Danska je zauzela prvo mjesto u grupi s 13 poena, bodom više od Engleske, i tako izborila plasman u završnicu Evropskog prvenstva.

Rođena je legenda, Dansku je zahvatila fudbalska groznica. Uskoro su puleni Seppa Pionteka zapalili javnost izvođenjem pjesmu “Danski dynamit” kao najave Eura 1984, a naslov “Danski dinamit” postat će nadimak reprezentacije, novog važnog aktera na fudbalskoj karti Evrope i svijeta. Ostalo je historija, pri čemu je posebnmo važno bilo naplaćivanje starih dugova Jugoslaviji…

Najprije pobjeda “petardom” (5:0) nad Plavima na pomenutom Euru 1984, a onda osam godina kasnije, 1992. u Švedskoj, nastup u završnici umjesto sankcionisane Jugoslavije i najveći uspjeh danskog fudbala – osvajanje titule evropskog prvaka.

Tako je mit o “Danskom dinamitu” rođen na Wembleyu, na stadionu na kojem će večeras nova generacija “De rød-hvidea” još jednom pokušati ispisati historiju… Ponovo su autsajderi, ali željni da još jednom pokore kolijevku fudbala.

Engleska – Danska 0:1

London, 21. septembar 1983. Gledalaca 82.050. Sudija: Alexis Ponnet (Belgija). Žuti karton: Lerby (Danska).

Strijelac: 0:1 Simonsen (37).

ENGLESKA: Shilton, Neal, Sansom, Lee (Blissett), Osman, Butcher, Wilkins, Gregory, Mariner, Francis, Barnes (Chamberlain). Selektor: Bobby Robson.

DANSKA: Kjær, Rasmussen, Nielsen, M. Olsen (Mølby), Busk, Lerby, Bertelsen, J. Olsen, Simonsen, M. Laudrup (Elkjær Larsen), Berggreen. Selektor: Sepp Piontek.

danskaengleskaevropsko prvenstvo 2020
KOMENTARI

KOMENTARI